Svenska a-rithist

(Initially written 20/1/18 in an .rtf file on account of unreliable internet connexion, posted here 14/4/18.)

Leis an fhìrinn innse, chan eil an t-àite seo, an suidheachadh seo, a’ còrdadh rium gu math. Seadh, ‘it’s a roof’, agus chan eil e daor. Ach bithidh an telebhisean an-còmhnaidh air dar a bhios fear dhen chòignear còmhla ris a tha mi a’ fuireach a-staigh; bith faraman eile ann gu tric is minig; tha an t-adhar salach a’ bhaile eadhon nas miosa leis gu bheil sinn uile nar smocairean (agus nar smocadh san taigh-beag nach eil beag ach bìdeach); le righailtean na buidhinn, chan urrainn dhomh ach obair le sioftan na maidne a shireadh, agus mar sin air adhart.

Agus tha an eadar-lìn, an Wi-Fi, dìreach truagh. Tha e cho uabhraidh (cha luchdaich e a-nuas bbc.com air a’ choimpiutair-uchd agam, gun luaidh air bbc.co.uk no cuid sam bith le .fr aig an deireadh, agus dàrna leth na h-ùine cha luchdaidh e a-nuas làrach sam bith) gun do chuir mi romham gun cleachdainn an coimpiutair-uchd an ìre mhath dìreach airson sireadh na h-obrach agus airson obrach às loidhne. Gun sgrìobhainn dè bu mhath leam a dhèanamh dha faidhle teacsa agus gun nì mi na h-uile, ceum air ceum, dar a bhios mi a’ fuireach mar a b’ àbhaist dhomh: nam aonar, le ceangal eadar-lìn math.

Ach mar sin, on nach eil fastadh agam fhathast, agus gun urrainn a’ mhòr-chuid dhe na rudan a bu mhath leam a dhèanamh a dhèanamh, bha cus saor-ùine agam. Bha agam cur-seachad eile a lorg. Mar sin, cho-dhùin mi aig a’ cheann thall gun b’ e an t-Suainis, seach an Nirribhis, a thòisichinn air ionnsachadh – agus thòsich mi an-diugh. (A’ cleachdadh Duolingo, mar an do rinn mi leis an Fhraingis.)

Bha mi caran fo sprochd o chionn ghoirid, ach as dèidh a’ chiad dhà leasain, dh’fhairich mi dìorras às ùr.

 

Advertisements

Oidhche Challainn ’17

’S ann beagan neònach a bha i, oir bha ‘lights-out’ aig uair: dìreach dar a bha meadhan-oidhche an Alba. Ach dh’èist mi ris a’ Bhig Bhen (a’ chlag ann an Lunnainn) air Radio Scotland, as dèidh sin dh’èist mi ri MP3 dhe Flower of Scotland air a seinn leis na Corries (an dà chuid dhiubh air fòn-tapaidh, tro fhònaichean-cluaise), agus leugh mi The Path of Zen le Robert Aitken as dèidh sin, ged nach b’ urrainn dhomh smocadh tuilleadh.

 

Càrn-obrach aosda: gràin air Bhudweis

Thuirt mi dha na teiripichean nach robh mi airson tionndaidh a Bhudweis oir bha e co-chengailte gu mòr nam inntinn le deoch-làidir, ach ’s e an fhìrinn gun deach mi dhan rehab sa chiad àite oir bha mi ag iarraidh am baile fhàgail, seach sgur a dh’òl, agus shaoil mi gum b’ e seo dòigh a bu shnasaile.

B’ urrainn dhomh sgrìobhadh mu na h-adhbharan carson a tha gràin cho mhòr agam air an àite. Gur ann còmhnard a tha e, agus gum b’ fhearr leam àitichean cnocach. Nach còrd an ailtireachd rium, a chionn ’s gu bheil i ràsanach air mo shonsa. Agus mar sin air adhart.

Ach ’s e an fhìrinn shlàn nach eil na daoine fhèin a’ còrdadh rium. Smaointichidh iad ro dhiofaraichte bhuamsa. (Webster: “These people call me their friends but they don’t think the same as me.”) Tha na taobhan-seallaidh, siostaman nan luach acasan agus agamsa cus eadar-dhealaichte. Agus air sàilleibh sin, ged a’ bha mi a’ fuireach ann na b’ fhaide na ann an àite sam bith eile, cha robh fìor charaid agam ann ach a-mhàin Rob; agus, Rob ann no às, cha robh an t-àite riamh a’ faireachdainn mar ‘dhachaigh’.

Chan eil mi eadhon airson tadhal ann, mura ’s fheudar dhomh, riamh a-rithist.

 

Càrn-obrach: blàthachaidhean, mar gum biodh

Aon rud a rinn toilichte mi o chionn ghoirid: sguir iad dhe na ‘blàthachaidhean’ o thoiseach na Dùbhlachd. Oir a bhith a’ dùsgadh aig 555m, agus bho 605m gu 625m ag eacarsaich a-muigh, eadhon sna làithean dar nach biodh an teothachd ach ceum no dhà os cionn neoni, chan e ‘blàthachadh’ a tha ann idir. Bhiodh mi an-còmhnaidh gu math na bu raige is na bu chadalaiche as an dèidh na bha mi roimhe.

 

Fuar

Diluain, 30 Dàmhair, chuir iad dheth teasachadh agus uisge theth. Seadh, thug iad dà theasadaire so-ghiùlan dha na daoine air an dàrna làraich, no garrad, Dimàirt; ach cha tug iad fear sam bith dhuinne air a’ chiad làraich gus Diardaoin. Cha robh àite agam airson faighinn na bu bhlàithe gu sealach fad beagan làithean, agus bha mi a’ faireachdainn nach robh mo chorp a-mhàin, ach eadhon m’ eanchainn a bha a’ sìor fhàs na bu shlaodaiche is na bu raige.

 

Tim Armstrong: Feur Buidhe an t-Samhraidh

Chan eil mi ag ràdh nach do mheal mi an leabhar. Ach tha amharas orm gun do mheal mi e sa mhòr-chuid on a bha e sa Ghàidhlig, amharas nach mealainn nam biodh e sa Bheurla. Oir chan eil ann ach sgeulachd eile-sheòrsach eile mu dheidhinn balaich òig a ghabh gaol air caileige àlainne. Agus gu traidiseanta, tha a’ chaileag nas còire agus nas glice na tha esan – gu dearbh, tha ise gun smal. Ge be dè dona a dh’èiricheas dhan phaidhir, tha fios gur e fèinealachd no baoghaltachd an duine as coireach. (Ann an seadh, tha feimineachas ann an litreachas fada, fada nas sine na feimineachas ann am poileataigs.)

 

Làithean beagan trang a-rithist

Dimàirt, b’ e an t-uachdaran agus am fiaclaire; an-dè, an oifis airson tèarainteachd shòisealta. Ach, gu neo-chumanta, tha mi beagan ro làimh, seach air dheireadh, ron cheann-ama a tha ann an Diciadain an ath sheachdain; bha fiù agus àm gu leòr agam a’ tilleadh bhon oifis ri dhol ann an taigh-òsta agus biadh sònraichte a’ cheàrna seo a ghabhail. Ma bhios mi soirbheachail, cha bi teans agam a ghabhail a-rithist.

 

Cuisle PhEG a-mach

Rinn mi gearan air a’ chuisle o chionn fhada, agus o chionn ghoirid, bha mi a’ sìor fhàs seachd sgìth dhith gu dearbh. Ach thug iad i a-mach mu dheireadh thall Diciadain.

Gidheadh, bi greiseag ann fhathast mus slànaich an toll far an robh i – mu sheachdain, a rèir an dotair – greiseag dar nach urrainn dhomh ithe, fras a gabhail ‘mar bu chòir’ no ‘eacarsaich’ a dhèanamh eadhon chun na h-ìre dhe na làithean seo chaidh.

Ach as dèidh sin … bidh mi deiseil ri dhol san ospadal-inntinne. Tòisichidh eachtradh eile, oir as dèidh sin … cò aig a tha fios dè bhios?

 

Eòlach air cinn-là

Bha mi airson gam fònadh leam fhìn, ach mus do dhùisg mi, sheirm boireannach air choireigin bhon ospadal leighis-inntinn mi, agus dh’aontaich sinn gun tig mi ann air an dàrna latha dhen Lùnastal.

Sgoinneil. Mu dheireadh thall, tha fios agam dè an uimhir ama a tha agam gus an latha dar a dh’fhàgas mi am baile mosach seo, an dùil nach biodh agam ri tilleadh a-riamh. Thòisich mi cha mhòr sa bhad air cnuasachadh air dè as fheudar – agus as urrainn – dhomh a dhèanamh tron àm.

(Thuirt i cuideachd gum bi mi ann mu mhìos: bha mi ’n dòchas gum biodh sin na b’ fhaide ach ’s dòcha gum bi aon mhìos gu leòr. Bu chòir dha a bhith nas saoire mar an ceudna.)

 

BBC News &/⁊ Naidheachdan BhBC

Ged nach bi, gu tric is minig, aiste anns a’ Ghàidhlig air an làrach-lìn Naidheachdan BhBC ach eadar-theangachadh giorraichte dhen aiste thùsail bhon làrach-lìn Bheurla, is fhiach e uaireannan na dhà a leughadh. Mar eisimpleir, tha an aiste Bheurla mun chiad chàr a’ ruith air fuigheall an uisge-bheatha làn mholaidh, ach tha barrachd theagamhan na moladh san aiste Ghàidhlig.

 

Còrdadh eadar Tòraidhean is DUP

Dar a thig an naidheachd gun do rinn na Tòraidhean agus an DUP co-aonta eatorra mu dheireadh thall, smaointich mi mu dheidhinn na prìse agus mu dheidhinn riaghaltas Èireann a Tuath: Cia às a thèid am billean? Cò gheibheas maoineachadh nas ìsle gus ‘Maybot’ a chumail mar phrìomhaire? Agus ciamar as urrainn dha na Tòraidhean leigeil orra gu bheil iad neo-phàirteach, gu bheil iad nan ‘honest broker’?

Ach dar a leugh mi, beagan làithean na b’ fhaide, aiste le Martin Kettle, anns a tha e ag ràdh gun do rinn May bùrach dheth agus nach soirbhich na còmhraidhean ann an Stormont a-nis, thig e a-steach orm gur dòcha gur e seo ’s a bha i ag iarraidh bho thùs: cumaidh i sa chathair, agus bi eadhon tuilleadh cumhachd aice dar a thòisicheas riaghladh dìreach Westminsteir as dèidh dhan DUP agus SF fàilligeadh air ruigsinn còrdadh eatorrasan.

Agus ge be dè a bhios Rùnaire Stàite Èireann a Tuath ag agairt, tha an suidheachadh a’ dol an taobh sin. “James Brokenshire has indicated Westminster will step in soon and impose a budget.” ’S mathaid gun cùm May grèim air a’ bhillean aig a cheann thall?

 

Dòchas

Uill, chan eil an àrd-dhotair buileach cinnteach fhathast, ach cho-dhùin e mu dheireadh thall gu bheil coltachd mhòr ann gun deach at na h-aillse à sealladh. Dh’aontaich e cuideachd gun urrainn dhaibh a’ chuisle PhEG a tharraing às mo stamag.

Drochaid-choise thar Allt a’ Choire Odhair Mhòir


Chan e seo toiseach ùr. Gidheadh, ’s e a’ chiad cheum air slighe ùr, as dèidh nam mìosan dar a bha e coltach nach biodh tèile ann tuilleadh; ’s dòcha gu bheil beagan ama ri teachd romham fhathast.

Feumaidh mi a-nis faighinn air ais dhan rehab agus an uairsin, nas fhaisge air mo sheana-charaidean. Bha mi a’ grodadh san bhugair bhaile seo ro fhada.

 

Cola-deug beagan trang

An t-seachdain sa chaidh, b’ e Diluain le sgana PET/CT (nach robh cho dona ris a’ chiad fhear an-uiridh), Diciadain le tadhal air a’ bhan-lighiche, agus Diardaoain ann an roinn na h-eòlais-aillse. Mar a bha dùil agam, bha toraidhean a’ PhET/CT gealltanach gun a bhith deimhinnte, coltach ri toraidhean a’ bhiopsy is CT ‘àbhaisteach’ romhpa.

An t-seachdain seo, b’ e a’ bhan-dotair-teaghlaich air sgàth nòta pàighidh thinneis fhaighinn an-diugh, tadhal air mo mhàthair a-màireach (thàinig i a bhaile faisg airson greis dar a tha m’ athair ann am baile-spatha eile), agus fibroscopy Dihaoine. Mura bhios sin deimhinnte, bidh biopsy eile romham. Gidheadh, bu chòir dha seachdain no dhà gun choinneamh sam bith a bhith agam an uairsin.

 

MQB gu MQF

Agus gnìomh eile ‘tasglannach’ air a choileanadh: tar-sgrìobhadh an leabhair leam le truaill-chainnt agus gnàthasan-cainnte èibhinn (a’ mhòr-chuid dhiubh èibhinn gu do-rùnaichte) dhan fhaidhle theacsa. Bha fiù agus an tìde agam airson am faidhle a chur chun nan càirdean bhon cholaiste ris a chumas mi suas fhathast, agus gu Rob.

Bha fhios agam gun robh mòran fhealla-dhà bhon cholaiste is bho Sheirbheis Nàiseanta ann, ach chur e iongnadh orm dè cho mòran ’s a bha ann bho na bliadhnaichean as dèidh sin. Gus deach mi dhan rehab. Tha fhios nach robh mòran ann as dèidh sin, agus mi a’ cur seachad an àm saor agam air an eadar-lìon, seach a’ coinneachadh ri daoine ann an taighean-seinnse.

 

Fiaclaire mu dheireadh thall

B’ e àm fada on a thadhail mi air, agus bha m’ fhiaclan-cùil clì goirt gu tric, ach cha bu dàna leam a dhol ann leis mar a chruthachadh m’ amhaich seile is lionn-cuirp. Dar a dh’fhàs seo rudeigin na b’ fheàrr, chaidh mi ann, on a dh’iarr mi deit fhaighinn roimhe biopsy eile nam biodh fear ann. Ach ’s ann cha mhòr sa bhad a bha mi nam shuidhe sa chathair, agus as dèidh dham fiaclaire dà fhiacaill a chàradh, thuirt e nach robh a dhìth orm tighinn a-rithist ach sa gheamhradh. Bha sin cho luath nach robh àm agam fàs mì-chofhurtail. Ceum beag eile air adhart …

 

Leo Varadkar

Feumaidh mi aideachadh nach urrainn dhomh tuigsinn ciamar a thionndaidh Èirinn bho dhùthaich anns an robh feisen gèidhe toirmisgte gus 1993 gu tè far an do thachair ann an 2015 reifreann soirbheachail às leth phòsaidhean ghèidh, agus a-nis eadhon tè le prìomh mhinisteir gèidh. Ach chan eil sin gu diofar. ’S e an rud cudromach gun do dh’atharraich i ann. Agus an rud nas fheàrr gu bheil coltach nach robh ùidh mhòr aig daoine gun robh e gèidh no gun robh athair air tighinn bho na h-Innseachan, ach dè a dhèanas e le eaconomaidh na dùthcha. Sin mar am bu chòir cùisean a bhith.

 

Rangers no Celtic?

Chuimhnich am post-bloga seo dhomh air duine leis a bha mi ag obair uaireigin. ’S ann à Glaschu a bha e fhèin, agus cha do dh’agair e gum b’ fheudar dhomh taic a thoirt dha fear dhe na sgiobaidhean seo is mise nam in-imriche. Fiù ’s dar a thuirt mi nach robh ùidh agam ann am ball-coise san fharsaingeachd, ghabh e ris. Ach dar a thuirt mi nach tug mi taic dha sgioba sam bith, eadhon san t-seann dùthaich agam, cha b’ urrainn dha sin a thuigsinn. “Feumaidh a h-uile duine sgioba air choireigin a bhith aige.” Cha robh e gam choiteachadh tuilleadh, ach bha e a’ coimhead orm mar gun tuirt mi nach do rugadh mi, gun do thachair mi dìreach, no gun robh mi air tighinn à planaid eile …

 

Claon-bhreith nàdarrach

Leugh mi aiste car neònach mu “implicit bias” an latha roimhe. Bha an t-ùghdar air IAT test a ghabhail agus chuir e iongnadh air gum b’ e an toradh “slight automatic preference for white people over black people”. Air dè bha e an dùil? An robh beachd romansach aige gun robh e gun chlaon-bhreith buileach?

Dh’fheuch mi aon dhe na deuchainnean cuideachd; b’ e an toradh “strong automatic preference for Gay people over Straight people”. Chan eil sin buileach ceart: tha e gu math follaiseach gu b’ fheàrr leam, ceteris paribus, fireannaich gèidh na fireannaich dìreach, ach ’s ann eile-sheòrsach a tha na càirdean as fheàrr agam uile, agus cha chreid mi idir gum b’ fheàrr leam boireannaich gèidh na fireannaich dìreach.

Ach b’ e an seantans a bu chraicte na leanas: ” In popular culture, it is hard to think of a female equivalent to Sherlock Holmes, for example, a detective whose astonishing deductions were a product of his singular genius.” Nach do chuala an sgrìobhadair a-riamh mu dheidhinn Bana-Mhaighstir Marple?

 

Conasg

’S e bloga ‘mìosail’, mar gum biodh, a tha ann an Seabordgàidhlig, agus roghnaich an t-ùghdar conasg airson cuspair post-bloga an Ògmhiosa. ’S e post taitneach mar as àbhaist dhaibh, agus bha dà rud gu h-àraidh innteach dhomsa: gu bheil an lus feumail taobh a-muigh a luach mar rudeigin a tha àilinn ri fhaicinn; agus gu bheil e cho gann sa Ghearmailt nach àbhaist dha na Gearmailtich a bhith eòlach air.

Smaointich mi mu dheidhinn an dàrna rud agus cha b’ urrainn dhomh cuimhneachadh conasg fhaicinn san dùthaich seo a bharrachd. Nise, chan agair mi gur ann grànnda a tha i, ach tha mi ag ionndrainn cus rudan an seo a tha pailt an Alba, bho àiteachan leth-fhiadhaich gu taighean cloiche gu daoine socair; a-rèir coltais, tha conasg am measg iad sin a tha mi ag ionndrainn gun a bhith eadhon mothachail air.

 

Gun nì a dh’fhios

Thadhail mi air an dotair ach chan eil nì a dh’fhios agam fhathast.

Smaointich an làimh-lèigh a rinn am biopsy gun robh fuigheall an ait nam sgòrnan fhathast, ach cha do lorg hiosto-eòlas rud sam bith ceàrr. ’S ann neo-dheimhinnte a bha an sgana CT cumanta cuideachd. Mar sin, dà sheachdain gu leth bho seo bidh sgana PET/CT ùr agam; mura bhios toradh deimhinnte aigesan, biopsy eile; agus ma bhios bìdeag amharais ann fhathast as dèidh sin, bheir iad mo ghuthlag air falbh mu dheireadh thall.

Na mìosan air ais, dar a thuirt iad dhomh gun robh an aillse agam, le dà at follaiseach, thuirt iad gum biodh coltachd sorbhachadh opairèisean na guthalaige 70%. Nach fheum gum biodh i fada na b’ àirde a-nis? ’S dòcha. Co-dhiù no co-dheth, tha agam ri leantainn orm a’ feitheamh …